Het Wachtwoord van Opa

Hoe je je ouders helpt zonder de IT-helpdesk van de familie te worden. Of zonder per ongeluk hun digitale executeur te zijn.

Op een zondagmiddag belde mijn moeder. Ze kreeg "iets met een blokje" niet weg van het scherm. Ik vroeg of ze rechts­boven op het kruisje wilde klikken. Stilte. "Het kruisje is weg," zei ze. Inderdaad. Het kruisje was vervangen door een "X" in een vierkantje en die heette nu "sluiten" maar leek op niets. Een uur later had ik haar inbox terug. Drie weken later belde ze opnieuw. Hetzelfde blokje, ander label.

Wat begon als een gunst is in veel families een baan zonder einde. De Wachtwoord-Helpdesk. De WiFi-monteur. De Tweetraps-vervanger. En het ergste: niemand heeft die baan ooit echt gewild.

Drie regels voor een gezonde mantelzorg-IT

1. Schrijf het op. Op papier.

Niet in een app. Niet in een spreadsheet die je later kwijt­raakt. Een schrift, een blocnote, een stevige envelop. Eén plek waar staat: bank, e-mail, mobiel, energie, zorg­verzekering. Met de gebruikersnaam, niet het wachtwoord. Dat laatste hoort apart, in een gesloten envelop, op een tweede plek.

2. Eén instructie per onderwerp.

"Zo log je in bij de bank" is een instructie. "Zo gebruik je een computer" is geen instructie - dat is een opleiding. Je moeder hoeft niet de hele computer te begrijpen. Ze hoeft alleen het ding te kunnen waar het haar nu om gaat. Beperk je tot dat ene ding.

3. Niet voor haar, maar mét haar.

De verleiding is groot om het zelf even te doen. Drie minuten, klaar. Maar dan blijf je het zelf doen tot in de eeuwigheid. Liever een keer een uur zitten en haar het zelf laten klikken. Dan kan ze het de tweede keer alleen. Misschien.

Wat te doen met de wachtwoorden?

Het ongemakkelijke gesprek dat niemand wil voeren: wat als ze morgen niet meer kan inloggen? Een aantal opties, oplopend in robuustheid:

  • Een wachtwoord­manager (LastPass, 1Password, Bitwarden) is het meest robuust, maar vraagt wel dat ze er eentje leert bedienen. Voor de meesten te veel.
  • Een papieren overzicht in een gesloten envelop bij de notaris. Klassiek, betrouwbaar, en juridisch helder. Mijn voorkeur voor de meeste mensen boven de zeventig.
  • De optie "Erfgenaam" bij Google en Apple. Beide platforms hebben een procedure voor toegang na overlijden. Onbekend, maar werkt.

Wat je niet doet: alle wachtwoorden in een Whatsapp-bericht zetten naar je broer en je zus. Dat is de digitale variant van het uitzenden van je pincode op de radio.

"Mensen denken dat het over wachtwoorden gaat. Het gaat over vertrouwen. En vertrouwen is een papieren ding." — Antje

De gele map als anker

Veel van bovenstaande past in de gele map. Niet de wachtwoorden zelf, wel het overzicht: welke accounts zijn er, wie is de digitale executeur, waar liggen de wachtwoorden bewaard. Dat is de minimale graad­meter waarmee een nabestaande het eerste maandje overleeft zonder te bellen met vier verschillende klantenservices.


Lees ook: Hoe maak je een gele map? · Antje's regels voor een hanteerbaar slim huis

Nook-Nook brigade

Eens per maand een PVC-tip in je inbox

Geen ruis, geen verkooptrucs. Eén korte mail per maand: een mini-essay van Erik, een citaat van Antje en de tour-data. Afmelden met één klik.

Door je in te schrijven ga je akkoord met onze privacyverklaring.